Osmanlı’nın Kuruluş Topraklarında Tarihi Bir Seyahat: Bilecik ve Bursa’daki Gezilecek Yerler
Osmanlı’nın beylikten imparatorluğa dönüşüm hikayesinin izleri, Söğüt’ten Bilecik’e, Yenişehir’den Yarhisar’a, İnegöl ve Kestel üzerinden Bursa’ya uzanan güzergah boyunca, Osmanlı’nın kuruluş dönemini keşfetmek isteyen gezginlere eşsiz bir fırsat sunuyor.
Osmanlı Beyliği’nin kuruluş döneminde Bilecik, Söğüt, Yenişehir, ve İnegöl güzergahındaki tarihi yapılar, Bursa’nın fethine giden askeri ve siyasi sürecin izlerini günümüze taşıyor. Bu yapılar, Osmanlı’nın beylikten devlete geçiş dönemine dair mimari, dini ve sosyal yaşamın çeşitli yönlerine ışık tutuyor.
Söğüt’teki önemli noktalardan biri olan Ertuğrul Gazi Türbesi, Osmanlı Beyliği’nin kurucusu Osman Gazi’nin babası olan Selçuklu Uçbeyi Ertuğrul Gazi’nin anısını yaşatmaktadır.
Bilecik İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün
Söğüt Çayı kıyısındaki Kuyulu Mescit ise Ertuğrul Gazi’nin aşiretiyle bölgeye geldiğinde ilk çadırını kurduğu yer olarak rivayet edilmektedir. İçinde bulunan kuyudan ismini alan mescidin, 2. Abdülhamid döneminde benzer temeller üzerine yeniden inşa edildiği bildirilmektedir.
Söğüt’te dikkat çeken yapılar arasında, kuruluş döneminden sonraki bir döneme ait olan Hamidiye Camii bulunmaktadır. 2. Abdülhamid tarafından 1903-1905 yıllarında inşa edilen bu cami, son Osmanlı döneminin neoklasik mimari özelliklerini taşımaktadır.
Bilecik’deki duraklardan biri olan Şeyh Edebali Türbesi, Osmanlı’nın kuruluş hafızasının önemli bir merkezi durumundadır. Osman Gazi’nin kayınpederi ve dönemin önemli alimlerinden biri olan Şeyh Edebali’nin türbesi, eski Bilecik’in hakim noktalarından birinde yer almaktadır. Bu türbenin Orhan Gazi döneminde inşa edildiği düşünülmektedir.
Türbenin hemen altında yer alan Orhangazi Camisi de erken Osmanlı dönemine ait önemli eserlerden biridir. Şeyh Edebali Türbesi’ne yaklaşık 50 metre mesafedeki caminin tam yapım tarihi bilinmemektedir, fakat Orhan Gazi dönemine tarihlendirilmektedir. Camii ana binadan 30 metre uzaklıkta bulunan minaresi ile dikkat çekmektedir.
YENİŞEHİR VE ÇEVRESİNDE ERKEN OSMANLI İZLERİ
Osman Gazi döneminde Osmanlı topraklarına dahil olan Yenişehir, kuruluş sürecinin önemli yerleşim merkezlerinden biri haline gelmiştir. İlçenin Osmanlı dönemine ait tarihi yapıları arasında Koca Sinan Paşa Külliyesi ve Postinpuş Baba Zaviyesi yer alıyor. Koca Sinan Paşa Külliyesi, 16. yüzyılda inşa edilmişken, Postinpuş Baba Zaviyesi erken Osmanlı dönemi yapıları arasında sayılmaktadır.
Güzergah üzerindeki Köprühisar, kale kalıntılarıyla bölgenin geçmişteki savunma yapısı hakkında bilgi vermektedir.
Yarhisar’daki Orhan Gazi Camisi, erken Osmanlı dönemine ait önemli bir yapı olarak öne çıkarken, Orhan Hamamı da tarihi yerleşimin önemli unsurlarındandır. Bölgede ayrıca Yarhisar Şelalesi bulunmakta olup, tarihi yapıların yanı sıra güzergahın doğal güzelliklerinden biri olarak ziyaret edilmektedir.
Bu güzergahın önemli duraklarından biri olan Aydoğdu Bey Türbesi, Yenişehir’in Koyunhisar bölgesinde yer almaktadır. Bu türbe, Osmanlı’nın kuruluş yıllarındaki mücadelelere dair anıları yaşatmakta önemli bir mekan olarak öne çıkmaktadır. Osman Bey’in yeğeni Aydoğdu, Dimbos Savaşı sırasında şehit düşmüştü.
İnegöl’de bulunan İshak Paşa Camisi, Osmanlı döneminin önemli dini yapılarından biridir ve güzergahın devamındaki tarihi dokuyu tamamlamaktadır. Camide bulunan Sakal-ı Şerif, yapının en çok ziyaret edilen unsurlarındandır.
KESTEL’DEN BURSA’YA UZANAN KALELER
Bursa’ya yaklaşırken güzergah üzerindeki kaleler, bölgenin askeri ve stratejik geçmişine dair önemli izler sunmaktadır.
Kestel Kalesi, Bizans döneminden kalma ve Osmanlı’nın ilk dönemlerinde güçlü bir savunma noktası olarak kullanılan yapılardandır. Kite Kalesi de günümüzde Ürünlü mahallesi çevresinde yer alan antik sur kalıntılarıyla bölgenin stratejik önemine dair ipuçları vermektedir.
Bursa’nın doğusunda bulunan Balabanbey Kalesi ise doğrudan Bursa’nın kuşatılması ve fethiyle ilişkilendirilmesi gereken önemli noktalardandır. Yıldırım Belediyesi kayıtlarına göre, Osman Gazi’nin Bursa kuşatması esnasında yaptırdığı ilk yapılardan biri olan kale, Balaban Bey’in komutasında kenti abluka altına almak için kullanılmıştır.
Kestel’deki Geyikli Baba Türbesi de kuruluş ve fetih güzergahının manevi duraklarından biri olarak öne çıkmaktadır. Osmanlı’nın kuruluş döneminin gazi-dervişlerinden Geyikli Baba’nın Orhan Gazi döneminde Bursa’nın fethine katıldığına dair rivayetler bulunmaktadır. Fetihten sonra Orhan Gazi, ona bugünkü Babasultan bölgesinde zaviye kurması için alan tahsis etmiştir.
BURSA HİSARI’NDA FETİH HAFIZASI
Güzergahın Bursa bölümünü Hisar’daki tarihi doku oluşturmaktadır. Bursa, 1326’da Osmanlı hakimiyetine girdikten sonra Hisar bölgesi, Osmanlı hanedanının ve yeni başkentin siyasi hafızasının önemli merkezlerinden biri haline geldi. Bursa’nın 6 Nisan 1326’da Orhan Gazi’ye teslim edilmesinin ardından şehir Osmanlı’nın başkenti olmuştur.
Hisar’da yer alan Üftade Hazretleri Cami ve Türbesi, Bursa’nın ilerleyen dönemlerde meydana gelen manevi mirasının önemli yapılarındandır. 16. yüzyılda Üftade Mehmed Muhyiddin tarafından yaptırılan cami, 1855 depreminde zarar gördükten sonra yeniden inşa edilmiştir. Caminin karşısındaki türbede ise Üftade Hazretleri ile ailesine ait sandukalar bulunmaktadır.
Şehadet Camisi de Hisar bölgesindeki tarihi yapılar arasında yer almaktadır. Bursa’nın erken Osmanlı dönemine ait yapılarının bulunduğu bölgedeki bu cami, geçmişte Kaleiçi Orhan Cami’nin kitabe taşlarının yer aldığı bir yapı olarak öne çıkmaktadır.
Hisar’ın en önemli duraklarından biri olan Osman Gazi ve Orhan Gazi Türbeleri, Osmanlı hanedanının Bursa’daki en güçlü sembollerindendir. Bursa’yı fethetmeden hayata gözlerini yuman Osman Gazi, vasiyeti gereği fetih sonrasında Gümüşlü Kümbet olarak bilinen yapıya defnedilmiştir. Bursa’yı fetheden Orhan Gazi de daha sonra babasının yanına defnedilmiştir.
Hisar’dan şehir merkezine ulaşan güzergahın diğer önemli yapısı, Gazi Orhan Camisi’dir. 1339’da Orhan Bey tarafından yaptırılan cami, erken Osmanlı mimarisinin özelliklerini taşımaktadır ve Ulu Cami’nin doğusunda, tarihi çarşı bölgesinde yer alır.
Bu güzergahın önemli duraklarından Ulu Cami, Bursa’nın Osmanlı başkenti kimliğini yansıtan en güçlü yapılarından biridir. Yıldırım Bayezid tarafından 1396-1400 yılları arasında inşa edilen cami, 20 kubbesi, hat sanatı ve mimari özellikleri ile Bursa’nın simge yapıları arasında yer almaktadır.
