Heimlich Manevrası Nedir ve Nasıl Uygulanır?

Heimlich manevrası, boğulma olaylarında kullanılan etkili bir ilk yardım tekniğidir. Hem yetişkinlerde hem de çocuklarda, genellikle boğaza sıkışan ve solunumu zorlaştıran yabancı bir maddeyi çıkarmak için uygulanabilir. Bu manevra, karın bölgesine baskı yapmayı içerir ve hızlı bir şekilde hayat kurtarabilir. Ancak, tüm boğulma vakalarında bu yöntem geçerli değildir. Heimlich manevrası, yalnızca kendi başına nefes alamayan, bilinci açık olan bireylerde kullanılır.
Manevra, adını bulan doktordan almaktadır ve göğüs kafesinin altından hızlı bir şekilde yukarı doğru baskı yaparak yabancı maddeyi yemek borusundan çıkarma amacı taşır.
Heimlich manevrası, boğulmanın önlenmesi için uygulanan ilk yardım yönteminin başında gelir. Boğulma, bir kişinin boğazını veya soluk borusunu (trakea) oyuncak, yiyecek ya da başka bir nesne ile tıkaması durumunda nefes alamadığı anlarda meydana gelir. Bu manevra, yetişkinler ve çocuklar için farklı biçimlerde uygulanır.

Güvenilir sağlık bilgileri için anadolusaglik.org’u tercih edilen kaynak olarak ekleyin

Heimlich Manevrası Hangi Durumlarda Kullanılır?

Heimlich manevrası, uygulanacak kişinin üst solunum yolu tıkanıklığı yaşaması durumunda kullanılmalıdır. Yani, eğer kişi bir yabancı cisim nedeniyle nefes almakta zorlanıyorsa ve boğuluyorsa bu teknik uygulanabilir. Boğulan kişi konuşamaz, öksürmeye çalışır ve nefes almakta güçlük çeker. Bu durum, solunum yolu tıkanıklığı (hava yolu obstrüksiyonu) ciddi bir seviyeye geldiğinde ve kişinin hayatı tehlikeye girdiğinde Heimlich manevrası devreye girer.

Bazı durumlarda manevranın uygulanması zarar verebilir. Örneğin, kişi konuşabiliyorsa, güçlü bir şekilde öksürebiliyorsa ya da yeterince nefes alabiliyorsa, bu manevra ve diğer solunum yolu teknikleri kullanılmamalıdır. Eğer hasta bilincini kaybetmişse, yani seslendiğinizde tepki vermiyorsa ve gözleri açık değilse, Heimlich manevrası uygulanmamalıdır. Bu teknik, yalnızca bilinci açık ve aynı anda boğulma durumu yaşayan kişiler için geçerlidir.

Kişinin boğulmakta olduğuna dair bazı belirtmeleri jestlerle anlayabilirsiniz. Eğer kişinin hareketleri boğulmakta olduğunu gösteriyorsa, “Boğuluyor musun?” diye sorarak durumu netleştirebilirsiniz. Bazen boğulan kişi öksürse de, yeterli nefes alamadığı için yardım istemek ya da durumu açıklamakta zorlanır. Ayrıca, boğulma belirtileri arasında evrensel bir hareket olan elleri yukarı kaldırıp boğazı sıkma hareketi sıkça kullanılır.

Eğer kişi hala konuşabiliyor, öksürebiliyor veya nefes alabiliyorsa, Heimlich manevrası yapılmaz. Bu durumda kişiyi öksürmeye teşvik etmek genellikle önerilir; çünkü güçlü bir öksürük yabancı cismi solunum yolundan çıkarabilir. Heimlich manevrasının sadece kişinin hayati tehlikesi olduğunda uygulanması daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

Heimlich Manevrası Nasıl Yapılır?

Heimlich manevrasını uygulayabilmek için öncelikle kimlere yapılacağı konusunu bilmek önemlidir. Uygulama adımları, kime yapıldığına göre değişiklikler gösterir. Heimlich manevrası aşağıdaki kişiler için farklı adımlar içerir:

• Hamile olmayan bir kişi,
• Çocuklar,
• Hamile bir kadın veya kendisine.

Heimlich manevrasını uyguladıktan sonra, yine de kişinin tıbbi yardım alması önemlidir. Bu yardım, Heimlich manevrası sonrası solunum yollarında herhangi bir fiziksel hasarın oluşmadığını kontrol etmek amacı taşır.

Hamile olmayan bir yetişkin için Heimlich manevrasını yapma adımları şunlardır:

1. Kişinin ayağa kalkmasını sağlamalıdır.
2. Kendinizi kişinin arkasında konumlandırın.
3. Kişiyi öne eğerek avuç içinizle sırtına beş defa vurun.
4. Kişinin arkasında durarak kollarınızı karnının etrafına sarın.
5. Bir elinize yumruk yapın ve diğer elinizi yumruğun etrafına sıkıca sarın.
6. Yumruğun başparmak tarafını kişinin göğsünün hemen altına, göbek deliğinin yaklaşık 5 ila 6 santimetre yukarısına yerleştirin.
7. Ellerinizi hızlı bir şekilde içeri ve yukarı doğru beş kez itin.
8. Heimlich yapıcı kişi, nesne solunum yolundan çıkana veya kişi kendi başına nefes alana kadar bu adımları tekrarlar.
9. Eğer kişi bilinçsiz hale gelirse, CPR (kardiyopulmoner resüsitasyon) başlatın.

Alternatif olarak, eğer kişi ayakta duramıyorsa; bel hizasında oturarak, kafasını yukarıya doğru çevirerek, yumruğunu yukarı ve içeri doğru iterek solunum yolunu açmaya çalışabilirsiniz.

Kişinin Heimlich manevrasına ihtiyacı olup olmadığını değerlendirmek oldukça önemlidir. Eğer boğulmuş gibi görünen kişi bilinci açıksa ve öksürüyorsa, yutulan nesneyi kendisi çıkarabilir. Yabancı cisim nedeniyle solunum yolu tıkanıklığı yaşayan bir kişi için Heimlich manevrası yapılabilir.

Heimlich manevrasını çocuklara da uygulamak mümkündür. Çocuk 5 yaşından küçükse ya da 45 kilonun altında ise, manevrayı uygularken daha az kuvvet kullanmak daha uygundur. Uygulayıcı, çocuğun arkasında diz çökerek çocuk seviyesine ulaşmalı ve tipik Heimlich manevrasına göre daha az kuvvetle itmeler yapmalıdır.

Hamile bir kişi boğulduğunda Heimlich manevrası uygulamak mümkündür. Normal yetişkenler için geçerli olan teknikten farklı olarak, hamile ve obez bireylerde uygulayıcı ellerini göğüs kemiğinin tabanı çevresine (sternum) yerleştirmelidir. Eğer kişi bilincini kaybetmişse, Heimlich uygulanmaz; önce kişi sırt üstü yatırılmalı ve hava yolunu temizlemek için parmak ile müdahale edilmelidir. Eğer bu yöntemle de nesne çıkarılamıyorsa, CPR uygulanmaya başlanmalıdır.

Eğer kişi yalnızsa ve boğulma durumu yaşayan bir cisimle karşı karşıya kalırsa, kendi başına Heimlich manevrası yapabilir. Aşağıdaki adımlar izlenerek solunum yolu açılmaya çalışılabilir:

1. Bir elinizle yumruk yapın ve diğer elinizi sıkıca etrafına sarın.
2. Yumruğu başparmak içeri gelecek şekilde, göbeğinizin hemen üzerinde, göğüs kafesinin altında yerleştirin.
3. Yumruğu diğer elinizle kavrayın.
4. Ellerinizi hızlı ve kesin bir şekilde beş kez içeri ve yukarı doğru itin.
5. Nesne çıkana veya kendi başınıza nefes alana ya da öksürecek duruma gelene kadar işlemi tekrarlayın.

Ayrıca, bir korkuluk, sandalye veya masa kenarına yaslanarak bu manevrayı denemek de mümkündür. Üst karın bölgenizi bu sert kenara yaslayarak itmek, nesneyi serbest bırakana kadar yapılabilir.

Tüm bu teknikleri etkili bir şekilde uygulayabilmek için ilk yardım bilgisine sahip olmak önem arzetmektedir. Bu konu hakkında daha fazla bilgi alabilmek ya da boğulma durumu sonrasında solunum yollarının durumu için en yakın sağlık kuruluşuna başvurmayı düşünebilirsiniz.

Heimlich Manevrası Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Uygulamanın hangi kişiye yönelik olduğuna karar vermek oldukça mühimdir. Eğer boğulma yaşayan kişinin bilinci yerindeyse, konuşuyorsa ya da öksürüyorsa Heimlich manevrası önerilmez. Bu manevra için uygulanan kişinin bilincinin açık olması gerekmektedir. Bilinç kapalı olduğunda CPR’a başlanması tavsiye edilir.

İlk yardım vakaları, detaylarıyla birlikte çözülmesi gereken konulardır. Bilmeden yapılan hareketler, iyi niyetle bile olsa, zarara yol açabilir. Bu nedenle acil bir durumda 112’yi aramayı düşünmelisiniz.

Bebeklerde Heimlich Manevrası Nasıl Yapılır?

Bebeklere Heimlich manevrası uygulamak her zaman etkili olmayabilir. Genellikle 12 ay ya da daha küçük bebeklerde bu manevranın kullanılması tavsiye edilmez. Bunun yerine, bebeklerin solunum yolunu açmak için sırt darbeleri kullanılmalıdır. 1 yaşından küçük bebeklerde kurtarıcı bu yöntemi uygulamak için gerekli adımlar şöyle sıralanabilir:

1. Bebeği, ön kollarınızın üstünde olduğu şekilde yüzüstü çevirin.
2. Bebeğin başının vücudundan aşağıda olduğundan emin olun.
3. Avuç içiyle bebek kürek kemiklerinin ortasına beş kez vurun. Vuruşlar sert ama yaralanma oluşturacak kadar sert olmamalıdır.
4. Bebeğin ağzını kontrol edin ve görünür nesneleri dikkatlice çıkarın.
5. Hava yolları tıkanmaya devam ediyorsa, bebeği yüzü yukarı gelecek şekilde çevirin ve ikinci ve üçüncü parmaklarınızı kullanarak bebeğin göğüs kemiğine (sternum) içe ve yukarıya doğru beş göğüs itişi yapın.
6. Yine bebeğin ağzını kontrol ederek görünür nesneleri çıkarın.
7. Nesne serbest kalana kadar ya da bebek bilinçsiz hale gelene kadar bu işlemi tekrarlayın.
8. Bebek bilinçsiz hale gelirse, CPR’a başlanmalıdır.

Acil müdahale ancak işin uzmanları tarafından yapıldığında olumlu sonuçlar doğurabilir. Acil bir durumda 112’yi aramak ve en yakın hastaneye gitmek önemlidir.