Hangi Koruma Yöntemi Size Uygun?
Her iki yöntem de yaklaşık yüzde 99 koruma sağlar. RİA’nın koruyucu etkisi uygulandığı anda başlar ve çıkarıldığında sona erer. Bu yöntemde kadının her gün ilaç almak gibi bir zorunluluğu yoktur. Doğum kontrol hapı kullanmak sağlık açısından sakıncalıysa RİA tercih edilmektedir. Yoğun kanama, sancılı adetler yaşayan, sık genital enfeksiyon geçiren ve RİA ile uyum sağlayamayan kadınlar için doğum kontrol hapı önerilmektedir. Hangi doğum kontrol yönteminin en uygun olduğunu belirlemek için bir uzmana danışılması ve gerekli muayene ve tetkiklerin yapılması önemlidir.
Yazı: Ayşegül Uyanık Örnekal
Rahim içi araç
Ülkemizde ve gelişmekte olan ülkelerde en yaygın koruma yöntemi olan rahim içi araçlar (spiral) yüzde 99 oranında etkilidir. Farklı tipleri bulunan bu yöntem; standart, bakırlı, altınlı ve hormonlu olarak çeşitlenir ve rahim içinde yer kaplayarak döllenmiş yumurtanın yerleşimini engellemeyi amaçlar. Hormonlu tipler ise salgıladığı progesteron sayesinde yumurtlama sürecini engeller. Rahim içi araç (RİA) uygulamasının tercih edilen zamanının adet döneminde olması gerekmektedir. Uygulamadan sonraki ilk ayın ardından kontrol muayenesi yapılmalıdır. Bu, aracın rahme uyum sağlamaması veya yerinden kayması gibi durumların belirlenmesine yardımcı olur. Eğer kasık ağrıları çok yoğunsa, iki ay içinde azalmıyorsa veya kanamalar normal seviyelerin iki katına çıkıyorsa, RİA’nın çıkarılması gerekir. Yabancı bir cisim olarak RİA kullanan kadınlarda genital enfeksiyonlara sıkça rastlanmaktadır. Bu tür hastalıklara sıkça maruz kalanların farklı bir korunma yöntemi seçmesi önerilmektedir. Ayrıca, doğum yapmamış kadınlar için iltihabi hastalık riski nedeniyleRİA’nın ilk tercih edilen yöntem olmaması tavsiye edilmektedir.
Doğum kontrol hapı
Gebelikten korunmada sıkça tercih edilen bir diğer yöntem ise oral kontraseptif (OK) yani doğum kontrol haplarıdır. Bu ilaçların uzun süreli kullanımı yumurtalık ve rahim kanseri riskini azaltırken, 10 yılın üzerinde meme kanseri riskini hafifçe artırdığı bilinmektedir. Doğum kontrol hapları sadece korunma sağlamakla kalmaz; ayrıca sancılı adet, adet düzensizliği, yumurtalık kistlerinin tedavisi ve aşırı kıllanma gibi durumlar için de kullanılmaktadır. Adet kanamalarının miktarını ve süresini azaltan bu ilaçların östrojen ve progesteron içeren çeşitleri olduğu gibi sadece progesteron içeren türleri de bulunmaktadır. Genellikle 21 veya 28 tabletlik ambalajlarda sunulmaktadır ve kullanıma ilk ay adet döngüsünün birinci günü başlanmaktadır. 21 tablet tamamlandıktan sonra yedi gün ara verilip yeni kutuya başlanması gerekmektedir. 28 tablet içeren kutularda ise ilaca yine ilk ay adet döngüsünün birinci günü başladıktan sonra kesintisiz devam edilmesi önemlidir. Ailesinde meme kanseri öyküsü bulunan, kalp damar hastalığı ya da pıhtılaşma sorunları olan kişiler ile 35 yaşında üzerindeki sigara içen kadınların bu yöntemi kullanmadan önce doktorlarıyla görüşmeleri ve risk faktörlerini göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.
