Ergen çocuğunuz okula gitmekte zorlanıyor mu? | Anne

Sonbahar geldi ve muhtemelen ergen çocuğunuzun yatağa gitme saatinin geciktiğini ya da sabahları uyanmakta zorlandığını fark etmişsinizdir. Bu durum sinir bozucu olabilir, ancak bu mevsimde oldukça yaygındır. Uzmanlar, sonbahar mevsiminde uyku düzenindeki değişimlerin biyolojik ve mevsimsel nedenleri olduğunu belirtmekte ve bunları anlamanın, ergenlerin daha iyi dinlenmesine yardımcı olabileceğini vurgulamaktadır.

Ergenlik döneminde uyku düzenleri değişir. Dr. Michelle Jean Brock Caraballo, “Ergenlikteki hormonal değişiklikler, ergenlerin sirkadiyen ritminde doğal bir gecikmeye yol açar. Vücutları daha geç yatmayı ve daha geç uyanmayı tercih eder” şeklinde açıklamada bulundu.

Yani, ergen çocuğunuzu okul için uyandırmakta zorlanıyorsanız, bu tembellikten ya da derslerden kaçınmaktan ziyade biyolojik bir süreçtir. Birçok ergen, genellikle 22.00 – 23.00 civarında yatmayı ve 08.00 veya sonrasında uyanmayı tercih etmektedir. Bu durum tatillerde veya mola zamanlarında sorun yaratmayabilir; ancak okul saatleri genellikle bu tercihle uyuşmamaktadır.

Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), ergenler için 08.30 veya sonrasında başlayan okul saatlerini önermektedir; fakat çoğu okul 08.00 civarında derslere başlamaktadır. Bu da ergenlerde uyku borcunun birikmesine ve onları yorgun ve huysuz hale getirmesine neden olur.

Yapay ışık, ergenlerin uyku düzeninde en büyük sorunlardan biridir. Işık, vücudumuza ne zaman uyanık olacağımızı ve ne zaman uyuyacağımızı söyleyen en önemli etkendir. Akşam geç saatlerde parlak ışık ya da elektronik cihaz kullanımı, beynin hâlâ gündüz olduğunu düşünmesine neden olur ve melatonin salgısını geciktirir. Melatonin hormonu, vücudu uykuya hazırlaması gerektiğini bildirir.

İlginizi çekebilir: Hangi renk ışık uyumanıza yardımcı olur?

Kronik uyku eksikliği, ergenler de dahil olmak üzere herkes üzerinde çeşitli olumsuz etkiler yaratabilir. Ergenler yeterince uyuduğunda, vücutları enfeksiyonla savaşan hücre ve antikor üretimini azaltır, bu da onları virüslere karşı savunmasız hâle getirir.

Uyku eksikliğinin başka yan etkileri de bulunmaktadır. 2023 yılında yayımlanan bir derlemeye göre, uyku yoksunluğu ergenlerde obezite riskini artırır ve bilişsel performansı olumsuz etkiler; bu durum dikkati, hafızayı, ruh hâlini, duyguları ve davranış düzenlemesini kapsar. Ayrıca, klinik kardiyoloji uzmanı Dr. Pranav Patel, kronik uyku eksikliğinin kalp sağlığı, kan basıncı ve iltihap üzerinde de olumsuz etkiler yaratabileceği konusunda uyarıyor.

Uzmanlar, bu mevsimde ergenlerin ihtiyaç duydukları uykuyu alabilmelerine yardımcı olabilmek için bazı önerilerde bulunuyor:

• Tutarlı bir uyku rutini oluşturun; hafta sonları bile 8 – 10 saat uyumalarını teşvik edin.
• Yatmadan 30 – 60 dakika önce ekran kullanımını sınırlayın.
• Rahatlatıcı bir rutin oluşturun: Okuma, günlük tutma ya da sakinleştirici müzik dinleme gibi.
• Yatmadan önce parlak tavan lambalarını kapatın, daha loş ışıklar kullanın; bu, melatonin salgısını destekler.
• Yatak odasını serin, karanlık ve sessiz tutun.
• Ergenleri, vücutlarının ihtiyaçlarını dinlemeye teşvik edin ve erken yatmayı bir sağlık standardı olarak kabul ettirin, ceza olarak değil.
• Bir yetişkin olarak siz de tutarlı bir yatma saatini modelleyin.

Uyku, ergen çocuğunuzun her ihtiyacının gizli temelidir; öğrenme ve büyümeden duygusal istikrara kadar. Uyku, yemek veya güvenlik gibi tartışmasız bir öneme sahiptir.

Ara sıra geç yatmalar normaldir; ancak sürekli uyku sorunları göz ardı edilmemelidir. Eğer ergen çocuğunuzda ruh hâli değişiklikleri, yorgunluk veya konsantrasyon sorunları gözlemliyorsanız, bu durum zihinsel sağlık sorunları veya diğer sağlık koşullarının göstergesi olabilir.

Dikkat edilmesi gereken bir diğer mesele de uyku apnesidir; bu, yaygın ama potansiyel olarak ciddi bir uyku bozukluğudur. Bu belirtileri fark ederseniz, sağlık uzmanınıza danışmayı ya da uyku testleri yaptırmayı öneririz:

• Tutarsız uyku düzeni
• Sağlıklı uyku rutinlerine rağmen sürekli yorgunluk
• Uyurken boğulma, yüksek sesle horlama ya da nefes tutma.

Bu belirtiler varsa, profesyonel yardım almak önemlidir.

Referanslar: Kris Ann Valdez. “The Real Reason Your Teen Can’t Wake Up on Fall School Mornings”. Şuradan alındı: https://www.parents.com/real-reason-your-teen-cant-wake-up-in-fall-11834357.