Safra Kesesi Hastalıkları: Belirtiler, Tanı ve Tedavi Yöntemleri

İnsan sindirim sistemi, sindirim kanalındaki organlar ve yardımcı sindirim organları olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Sindirim kanalı, ağız, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak ve anüs gibi önemli bileşenler içerir ve sindirim sürecinin büyük bir kısmından sorumludur. Besinlerin mekanik ve kimyasal olarak parçalanması, ince bağırsaklardan emilimi, hücreler için gerekli olan kalori kaynaklarının elde edilmesi ve atık maddelerin dışkı yoluyla atılması için sindirim kanalı organlarının yanı sıra karaciğer, pankreas ve safra kesesi gibi yardımcı yapıların da uyumlu bir şekilde çalışması gerekmektedir.

Safra Kesesi Nedir ve Ne İşe Yarar?

Safra kesesi, sindirime destek olan organlardan biridir ve 10 cm uzunluğunda, 30-50 ml kapasiteli, armut şeklindeki bir kese yapısına sahiptir. Karaciğerde üretilen safra sıvısı, bu kesede depolanır ve yemek sonrası koledok kanalı aracılığıyla ince bağırsağın duodenum kısmına boşaltılır. Safranın temel işlevi, ince bağırsaktaki yağları daha küçük parçalara ayırarak sindirim enzimlerinin bu molekülleri daha kolay parçalamasını sağlamaktır. Safra kesesinde herhangi bir hastalık olduğunda, yağ sindirimi zorlaşır ve kabızlık, bağırsak tıkanıklığı ya da emilim bozuklukları gibi sindirim problemleri ortaya çıkabilir.

Safra Kesesi Nerededir?

Karaciğerde üretilen safra sıvısının depolanmasından ve ince bağırsağa boşaltılmasından sorumlu olan safra kesesi, karaciğerin alt ön yüzüne bağlıdır. Bedenin sağ orta bölümünde, sağ meme hizasında, yaklaşık beş parmak kadar aşağıda yer almaktadır. Bu nedenle, safra kesesini etkileyen rahatsızlıklar durumunda ağrı ve hassasiyet hissi bu bölgede kendini gösterir.

Safra Kesesi Hastalıkları

Safra kesesi hastalıkları, sindirim sisteminin işleyişini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyebilecek önemli rahatsızlıklardır. Bu hastalıklar arasında şunlar bulunmaktadır:

Kolelitiazis (Safra kesesi taşı)

Safra kesesinde oluşan taşlar, genellikle yüksek kolesterol ve safra kesesinin hareket kabiliyetinin azalmasına bağlıdır. Kolesterol, zamanla safra sıvısında birikerek taş oluşturur. Bu taşlar, karaciğerde üretilen safra sıvısının depolanmasını zorlaştırır ve safra kesesinin hareketini kısıtlayarak bağırsaklara boşaltılan safra miktarını azaltır.

Koledokolitiazis (Safra yolu taşları)

Safra kesesinde oluşan taşlar, zamanla safra sıvısı ile birlikte koledok kanalına geçebilir ve burada koledokolitiazis adı verilen bir duruma yol açar.

Akut veya kronik kolesistit (Safra kesesi iltihabı)

Safra kesesinde bulunan taşlar, enfeksiyona yol açarak kolesistit adı verilen bir iltihap durumuna neden olabilir. Akut kolesistit, hızlı bir şekilde tedavi edilmezse safra kesesinde kan akışının bozulmasına ve iltihap birikimi sonucu kese duvarının delinmesine yol açabilir.

Kolanjit (Safra yollarının bakteriyel enfeksiyonu)

Safra yollarının bakteriyel enfeksiyonu, safra kesesi ile ilgili çok kritik bir durumdur. Belirtileri başlangıçta fark edilmeyebilir ve etkin bir tedavi başlatılmazsa ciddi sepsis tablosuna yol açabilir.

Safra taşı ileusu

Safra kesesindeki taş, safra sıvısı ile hareket ederek koledok kanalı ile ince bağırsağa geçebilir ve burada tıkanıklığa yol açabilir. Bu duruma safra taşı ileusu denir.

Mirizzi sendromu

Mirizzi sendromunda, büyük bir safra taşı koledok kanalının başlangıcında tıkanıklığa neden olur. Tedavi edilmezse, kronik inflamasyon ve karaciğeri etkileyen kanal hasarları gibi ciddi sorunlara neden olabilir.

Porselen safra kesesi

Safra sıvısında bulunan kalsiyum minerali, kese duvarında sert bir tabaka oluşturarak porselene benzer bir görünüm kazanır. Genellikle kronik safra kesesi iltihabından kaynaklanır.

Biliyer diskinezi (Safra kesesi tembelliği)

Safra kesesi tembelliği, kese hareketlerinde yavaşlama ile kendini gösterir ve safra sıvısının tam olarak boşaltılamamasına neden olur. Bu durumun kesin sebepleri tam olarak bilinmemekle birlikte, kronik safra iltihabı ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Safra Kesesi Kanseri

Safra kesesi kanseri, nadir görülmesine rağmen genellikle ileri evrelerde teşhis edilir, bu da kötü bir prognoz ile sonuçlanmasına neden olur. Safra kesesi taşları ve kronik iltihaplar tedavi edilmezse kanser gelişimine yol açabilir. Bu nedenle, safra kesesi hastalıkları ve belirtileri hakkında doğru bilgi almak önemlidir.

Safra Kesesi Hastalıkları Belirtileri

Safra kesesi hastalıklarına bağlı şikayetler genellikle sindirim sistemi ile ilişkilidir, ancak bazı durumlar uzun yıllar boyunca hiç belirti göstermeyebilir. Bu yüzden, tüm olası belirti ve bulgular hakkında bilgi sahibi olmak, hastalıkları erken tespit etmek için önemlidir.

Ağrı

Safra taşı ve iltihaplı durumlarda, karnın sağ üst bölümündeki ağrı ilk ortaya çıkan belirtidir. Özellikle ağır yemeklerden sonra sağ kürek kemiğine doğru yayılan ağrılar sıkça gözlemlenir ve bu durum biliyer kolik adı verilen ataklara neden olabilir.

Bulantı, kusma

Bulantı, kusma, karın şişliği ve gaz sıkıntısı safra kesesi hastalıkları ile ilişkili belirtilerdir. Yağlı yiyecek tüketiminden sonra, safra sıvısının boşaltılmasında bir engel varsa, bulantı ve kabızlık gibi sorunlarda artış gözlemlenir.

Sarılık

Safra yolundaki tıkanıklıklar, karaciğerin işlevlerini büyük ölçüde etkileyerek ciltte ve gözlerde sarı bir görünüm oluşturabilir. Tıkanıklık sarılığı olarak bilinen bu durum, mirizzi sendromu gibi rahatsızlıkları belirlemek açısından önemlidir.

Ateş

Enfektif hastalıklar, genellikle titremelerle birlikte yüksek ateşe yol açar. Karnın sağ üst kısmındaki ağrı ve sürekli ateş varlığı iltihaplı safra kesesi hastalıklarının varlığına işaret edebilir.