Liken Planus Nedir ve Belirtileri Nelerdir?

Liken planus, cilt ve ağız dahil olmak üzere vücudun çeşitli bölgelerini etkileyen kronik bir cilt hastalığıdır. Genellikle morumsu, parlak ve kaşıntılı döküntülerle kendini gösterir.
Ağız içinde meydana geldiğinde yanma, hassasiyet ve yemek yerken ağrıya yol açabilir. Hastalık bulaşıcı değildir ve belirtiler kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; bazı bireylerde hafif seyrederken, diğerlerinde uzun sürebilir.

Liken Planus Nedir?

Liken planus, bağışıklık sisteminin sağlıklı hücrelere aşırı tepki vermesi sonucu gelişen bir cilt ve mukozal hastalıktır. Genelde bilek, ayak bileği, sırt, genital alan ve ağızda morumsu leke ve kabarıklıklarla karakterizedir. Ağız içinde görülen beyaz ağsı çizgiler “Wickham çizgileri” olarak bilinir ve teşhis için önemli ipuçları sağlar. Tırnak tutulumu durumunda tırnaklarda incelme, çizgiler ve kırılma görülebilir. Bazı hastalarda saçlı deride oluşan liken planopilaris saç dökülmesine yol açabilir. Hastalık, bazen sessiz ilerleyebilir; bir alanda iyileşirken başka bir alanda ortaya çıkabilir. Uzun süreli cilt irritasyonu ve kaşıma belirtileri artırabilir. Kronik bir seyir izlediğinden düzenli izlem gerektirir.

Liken Planus Neden Olur?

Liken planusun tam nedeni bilinmemekle beraber, bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesiyle ilişkili olduğu düşünülmektedir. Araştırmalar genetik yatkınlığın rol oynayabileceğini ve bazı enfeksiyonların bağışıklığı tetikleyerek hastalığı başlatabileceğini göstermektedir. Özellikle Hepatit C enfeksiyonunun liken planus ile ilişkisi incelenmektedir. Stres, kaygı, travma sonrası bağışıklık zayıflığı ve hormonal değişiklikler hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir. Bazı ilaçlar, ağrı kesiciler ya da hipertansiyon ilaçları “ilaç kaynaklı liken planus” tablosuna neden olabilir. Ağız içindeki lezyonlarda metal dolgular veya kimyasal tahriş edici faktörler de tetikleyici olabilir. Çevresel faktörler, kişisel duyarlılıkla birleşerek hastalığın gelişimini hızlandırabilir.

Liken Planus Belirtileri Nelerdir?

Liken planus belirtileri, etkilenen bölgeye göre farklılık gösterir. Ciltteki döküntüler genellikle mor, kaşıntılı ve parlak görünür. Ağız içinde yanma, yemek yerken acı ve beyaz çizgili görüntü ortaya çıkabilir. Tırnak ve saçlı derideki tutulum daha ileri evrelerde fark edilir.

Liken planus belirtileri şunlardır:

• Morumsu, kaşıntılı kabarıklıklar
• Ağız içinde beyaz çizgili yaralar
• Tırnaklarda incelme ve kırılma
• Saçlı deride dökülme ve tahriş

Liken Planus Nasıl Teşhis Edilir?

Liken planus teşhisi dermatoloji uzmanı tarafından yapılan klinik muayene ile başlar. Cilt lezyonlarının görünümü ve yer alış şekli tanıda önemli ipuçları verir. Ağız içi ve genital alandaki beyaz çizgiler tanıyı güçlendirmektedir. Gerekirse biyopsi ile doku örneği alınır ve mikroskobik incelemelerle kesin teşhis konulur. Eğer Hepatit C gibi eşlik eden hastalıklardan şüpheleniliyorsa kan testleri gerçekleştirilebilir. Tırnak tutulumu ve saç dökülmesi gibi durumlar için detaylı muayene gerekir. Tedavi planının doğru şekilde oluşturulabilmesi için hastalığın yayılması, şiddeti ve yaşam standartları üzerindeki etkisi uzman tarafından değerlendirilmelidir.

Liken Planus Nasıl Tedavi Edilir?

Liken planus tedavisi belirtilerin şiddetine, etkilenen bölgeye ve hastanın yaşam kalitesine etkisine göre planlanır. Kaşıntıyı azaltmak amacıyla topikal kortikosteroid kremler yaygın olarak kullanılır. Ağız içi lezyonlarda özel gargara veya lokal tedavi yöntemleri uygulanabilir. Yaygın ya da dirençli vakalarda sistemik kortikosteroidler, immün modülatör ilaçlar veya fototerapi gibi yöntemler tercih edilebilir. Kaşımaktan kaçınmak ve tahriş edici maddelerle temastan uzak durmak tedavi sürecinin etkinliğini artırır. Düzenli doktor takibi gereklidir çünkü hastalık zaman zaman alevlenebilir. Tedavi sürecinde sabırlı olunması önemlidir.

Liken Planus için Evde Uygulanabilecek Yöntemler Nelerdir?

Evde uygulanan destekleyici yöntemler, liken planus semptomlarının hafiflemesine yardımcı olabilir, ancak tıbbi tedavinin yerini alamaz. Kaşıntıyı azaltmak, cildin nem dengesini korumak ve ağız hijyenini sağlamak önemlidir. Tahriş edici ürünlerden uzak durmak, belirtilerin şiddetini hafifletebilir.

Evde uygulanabilecek bazı destekleyici yöntemler şunlardır:

• Parfümsüz nemlendirici kremler kullanmak
• Tahriş edici sabunlar ve kimyasallardan kaçınmak
• Ağız içi lezyonlar için tuzlu su ile hafif gargara yapmak
• Kaşımayı azaltmak için soğuk kompres uygulamak

Liken Planus Hastaları Ne Yememeli?

Beslenme alışkanlıkları, liken planus belirtilerinin şiddetini etkileyebilir. Özellikle ağız içindeki lezyonlar bazı gıdaların yanma ve acıyı artırmasına yol açabilir. Asitli, baharatlı ve çok sıcak içecekler mukozayı tahriş ederek semptomları kötüleştirebilir. Hassasiyetlere göre diyet düzenlemek önemlidir.

Kaçınılması önerilen gıdalar şunlardır:

• Turunçgiller ve asitli meyveler
• Ateşli ve baharatlı yiyecekler
• Çok sıcak çay, kahve ve diğer içecekler
• Sirke ve yüksek asit içeren soslar

Liken Planus ile İlgili Sık Sorulan Sorular

Liken planus bulaşıcı mıdır?

Hayır, liken planus enfeksiyon kaynaklı değildir, dolayısıyla kişiden kişiye bulaşmaz. Temas, ortak eşya kullanımı veya yakın yaşam ile geçiş göstermez.

Liken planus tamamen geçer mi?

Bazı hastalarda zamanla iyileşebilir, ancak kronik ve tekrarlayan bir yapıya da sahip olabilir. Tedavi, belirtileri kontrol altına almayı amaçlar.

Liken planus stresle artar mı?

Evet, stres bağışıklık sistemini etkileyerek hastalığın alevlenmesine neden olabilir. Ruhsal denge tedavi sürecinde önemlidir.

Liken planusu tetikleyen ilaçlar var mı?

Bazı tansiyon ilaçları, ağrı kesiciler ve antimalaryal ilaçlar tetikleyici olabilir. İlacın doktor kontrolünde düzenlenmesi gereklidir.

Ağız içindeki liken planus kansere dönüşür mü?

Nadir durumlarda, uzun süreli ve şiddetli ağız içi lezyonlarında risk artabilir. Bu yüzden ağız içi tutulumları için düzenli kontrol önerilir.