Damar Sertliği (Ateroskleroz) Nedir ve Belirtileri Nelerdir?

Damar sertliği, kalp ve damar hastalıklarının temelini oluşturan, çoğu zaman gizli bir şekilde ilerleyen ciddi bir sağlık sorunudur. Tıbbi terimiyle ateroskleroz olarak adlandırılan bu durum, damar duvarlarında yağ, kolesterol ve kalsiyum birikmesi sonucunda damarların esnekliğini yitirmesiyle ortaya çıkar. Uzun süre belirtiler göstermeden ilerleyebilir ve göz ardı edildiğinde kalp krizi veya felç gibi hayati riskler doğurabilir.

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Nedir?

Ateroskleroz, atardamarların iç yüzeyinde plak adı verilen yağlı birikimlerin oluşmasıyla karakterize edilen kronik bir damar hastalığıdır. Bu plaklar zamanla damar duvarını kalınlaştırır, sertleştirir ve damar çapını daraltır. Sonuç olarak, kan akışı azalır ve dokular yeterince oksijen almaz. Ateroskleroz sıklıkla kalp, beyin, bacak ve böbrek damarlarını etkiler.

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Nedenleri Nelerdir?

Ateroskleroz gelişiminde birçok risk faktörü rol oynamaktadır. Bu faktörler, damar duvarında hasara sebep olarak plak oluşumunu başlatır ve hızlandırır.

Aterosklerozun temel nedenleri şu şekildedir:

• Yüksek kolesterol ve trigliserid düzeyleri
• Yüksek tansiyon
• Diyabet
• Obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Sağlıksız beslenme
• Genetik yatkınlık

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Belirtileri Nelerdir?

Damar sertliği, uzun bir süre boyunca belirti vermeden ilerleyebilir. Belirtiler genellikle damar daralması ileri düzeye ulaştığında ortaya çıkar ve etkilenen damara bağlı olarak değişiklik gösterir. Erken aşamada tespit edilmesi zor olduğu için düzenli kontrol yapılması önemlidir.

Damar sertliğinde görülebilecek belirtiler aşağıda sıralanmıştır:

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Kimlerde Görülür?

Ateroskleroz her yaşta görülebilmekle birlikte belirli gruplarda daha sık ortaya çıkar. Özellikle yaşam tarzı ve kronik hastalıklar riski artıran faktörlerdendir.

Risk altında olan kişiler şunlardır:

• 50 yaş üzerindekiler
• Diyabet hastaları
• Yüksek tansiyon veya kolesterolü olan bireyler
• Ailesinde kalp-damar hastalığı öyküsü bulunanlar

Damar Sertliği Nasıl Oluşur?

Damar sertliği, damar iç yüzeyinde meydana gelen mikroskobik hasarların zamanla plak birikimine dönüşmesiyle gelişir. Bu hasarların en önemli tetikleyicileri yüksek kolesterol ve yüksek kan şekeridir. Vücut bu hasarları onarmaya çalışırken yağ ve kalsiyum birikimi artar. Süreç ilerledikçe damarlar sertleşir ve daralır.

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Tanısı Nasıl Konur?

Damar sertliği tanısı, hasta öyküsü, fizik muayene ve çeşitli görüntüleme yöntemleriyle yapılır. Kan testleriyle kolesterol ve şeker düzeyleri değerlendirilir. Gerekli durumlarda EKG, efor testi, damar ultrasonu, BT anjiyografi veya klasik anjiyografi uygulanabilir. Tanı süreci bireye özel olarak planlanır.

Damar Sertliği Nasıl Geçer?

Damar sertliği tamamen ortadan kaldırılamayan bir hastalıktır; ancak ilerlemesi durdurulabilir ve belirtiler kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve yaşam tarzı değişiklikleri bu aşamada kritik öneme sahiptir. Tedavi süreci uzun süreli olup düzenli takip gerektirir.

Damar Sertliğine Ne İyi Gelir?

Damar sertliğini kontrol altına almak için yaşam tarzı değişiklikleri temel yaklaşımı oluşturur. Sağlıklı alışkanlıklar damar sağlığını doğrudan olumlu etkiler.

Fayda sağlayabilecek uygulamalar şunlardır:

• Düzenli egzersiz
• Tuz ve yağ tüketiminin azaltılması
• Kilo kontrolü
• Stres yönetimi

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Tedavisi Nasıldır?

Tedavi, hastalığın ciddiyetine ve etkilenen damarlara göre planlanır. Yaşam tarzı değişikliklerine ilaveten kolesterol düşürücü, tansiyon düzenleyici ve kan sulandırıcı ilaçlar kullanılabilir. İleri vakalarda balon anjiyoplasti, stent veya bypass cerrahisi gerektirebilir. Tedavinin amacı, komplikasyonları önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Damar Sertliği Olanlar Ne Yememeli?

Damar sertliği yaşayan bireylerin, damar sağlığını olumsuz etkileyen gıdalardan kaçınmaları gerekmektedir. Beslenme, tedavinin en önemli parçalarından biridir.

Kaçınılması önerilen besinler şunlardır:

• Trans yağ içeren gıdalar
• Aşırı doymuş yağlar
• İşlenmiş et ürünleri
• Şekerli ve paketli gıdalar
• Aşırı tuz içeren besinler

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Damar sertliği tamamen iyileşir mi?

Damar sertliği tamamen ortadan kalkabilen bir hastalık değildir çünkü damar duvarında oluşan plaklar geri döndürülemez yapısal değişikliklerdir. Ancak erken tanı ile hastalığın ilerlemesi durdurulabilir ve mevcut plakların büyümesi önlenebilir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve uygun ilaç tedavisiyle damar sağlığı uzun süre korunabilir.

Damar sertliği genç yaşta görülür mü?

Evet, damar sertliği yalnızca yaşlı bireylerde rastlanan bir hastalık değildir; genç yaşlarda da başlayabilir. Özellikle genetik yatkınlık, obezite ve sağlıksız beslenme bu süreci hızlandırabilir.

Damar sertliği ölümcül müdür?

Damar sertliği doğrudan ölümcül olmayabilir, fakat yol açtığı komplikasyonlar ciddi riskler taşır. Kalp krizi, inme ve ani kalp durması gibi durumların temel nedenlerinden birisidir. Tedavi edilmediğinde yaşam süresini ve kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

Damar sertliği belirtileri her zaman hissedilir mi?

Hayır, damar sertliği yıllarca boyunca herhangi bir belirti göstermeden ilerleyebilir. Belirtiler genellikle damar daralması ileri seviyeye ulaştığında ortaya çıkar.