Temporal Arterit (Dev Hücreli Arterit) Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Temporal arterit, dev hücreli arterit olarak da bilinen, genellikle 50 yaş ve üzerindekilerde görülen ciddi bir damar iltihabıdır. Şakak bölgesindeki büyük arterleri etkileyen bu iltihap, sadece baş ağrısı veya halsizlik gibi basit semptomlarla kalmayıp, tedavi edilmediği takdirde kalıcı görme kaybı gibi geri dönüşü olmayan komplikasyonlara yol açabilir. Bağışıklık sisteminin damar duvarına saldırması sonucunda ortaya çıkan bu hastalık, otoimmün kökenli bir durum olarak kabul edilir ve kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür.

Temporal Arterit (Dev Hücreli Arterit) Nedir?

Temporal arterit, diğer adıyla dev hücreli arterit, genellikle başın yan tarafındaki şakak damarlarını etkileyen, bağışıklık sisteminin damarlara saldırmasıyla ortaya çıkan iltihaplı bir damar hastalığıdır. Orta yaş ve üzerindeki bireylerde daha sık görülen bu durum, kadınlarda daha yüksek oranlarda rastlanır. Temporal arterit, başın ve boynun büyük arterlerini, hatta göz damarlarını da etkileyebilir. Damar duvarındaki iltihap ve daralma, kan akışını azaltarak ciddi sağlık sorunlarına ve kalıcı görme kaybına sebep olabilir. Bu nedenle erken teşhis ve hızlı tedavi büyük bir önem taşır.

Temporal Arterit Belirtileri Nelerdir?

Temporal arterit, en önemli damar yapılarından biri olan temporal arterlerde iltihaplanmaya neden olarak birçok belirtiye sebep olabilir. Genellikle 50 yaş üzerindeki bireylerde görülen hastalık, sinsi ilerlediği için başlangıçta nadiren fark edilen baş ağrıları veya yorgunluk ile yanlış anlaşılabilir. Ancak zamanla semptomlar kötüleşir ve kişinin günlük yaşamını etkiler. Temporal arterit sebebiyle oluşan baş ağrısı genellikle şiddetli, zonklayıcı bir yapıdadır ve özellikle şakak bölgesinde yoğunlaşma gösterir. Bu ağrı, saç tarama sırasında veya şakaklara baskı uygulandığında artma eğilimi gösterir.

Görme bozuklukları, ani bulanık görme veya tek gözde körlük, hastalığın en riskli belirtileridir. Ayrıca çiğneme esnasında çene ağrısı, iştah kaybı, kilo kaybı, halsizlik, gece terlemeleri ve düşük dereceli ateş de sık karşılaşılan belirtilerdir. Bazı hastalarda temporal arterit, boyun, omuz ve kalça bölgesinde tutukluk ve ağrıyla birlikte seyreden polimyalji romatika ile birlikte gelişir. Bu belirtiler göz ardı edilirse hastalık ilerleyebilir ve kalıcı görme kaybı gibi geri dönüşü olmayan komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

Temporal arterit belirtileri şunlardır:

• Şakak bölgesinde zonklayıcı, şiddetli ve sürekli baş ağrısı
• Saç derisinde hassasiyet, saç tararken ağrı hissi
• Bulanık görme, çift görme ya da ani görme kaybı
• Çene ve dilde ağrı, özellikle çiğneme sırasında artış
• Halsizlik, yorgunluk ve enerji kaybı
• Ateş ve gece terlemeleri
• İştah kaybı ve istemsiz kilo kaybı
• Boyun, omuz veya kalça bölgelerinde tutukluk ve ağrı
• Başın bir tarafında damarların şişkin ve hassas hissedilmesi
• Depresif ruh hali, genel sağlık durumunda belirgin düşüş

Temporal Arterit Neden Olur?

Temporal arteritin kesin nedeni hala tam olarak anlaşılmamıştır. Ancak, bu hastalık bağışıklık sisteminin yanlış çalışması sonucu oluşan otoimmün bir süreç ile ilişkilidir. Normalde zararlı mikroorganizmaları yok etmesi gereken bağışıklık sistemi, bu durumla birlikte damar duvarındaki hücrelere saldırır. Bu saldırı sonucunda, damar duvarında iltihap, kalınlaşma ve daralma meydana gelir. Daralan damarlar, beyin ve gözlere giden kan akışını azaltarak ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Temporal arterit, genetik yatkınlık, çevresel etkiler ve yaşlanmanın getirdiği damar yapısındaki değişikliklerle birlikte ortaya çıkar. Ayrıca bazı enfeksiyonların bağışıklık sisteminde kalıcı değişiklikler yaptığı düşünülmektedir. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülmesi, hormonal faktörlerin de hastalığın gelişiminde rol oynayabileceğini düşündürmektedir.

Temporal Arterit Nasıl Teşhis Edilir?

Öncelikle hasta öyküsü ve belirtiler dikkatle incelenir. Özellikle şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu ve çiğneme sırasında çene ağrısı belirgin semptomlardır. Fizik muayene sırasında şakak damarları kalın, hassas ve nabızsız hissedilebilir. Kan testlerinde genellikle eritrosit sedimentasyon hızı (ESR) ve C-reaktif protein (CRP) değerlerinin yüksek olduğu gözlemlenir. Kesin tanı koymak için en güvenilir yöntem ise temporal arter biyopsisidir. Bu durumda şakak damarından küçük bir doku örneği alınarak mikroskop altında incelenir. Damar duvarındaki iltihap ve dev hücre birikimi doğrulanır. Ayrıca ultrason, MR anjiyografi veya PET taraması gibi görüntüleme yöntemleri, damar iltihabını göstermek ve tanıyı desteklemek için kullanılabilir.

Temporal Arterit’e Ne İyi Gelir?

Temporal arterit teşhisi konan hastalarda en önemli nokta, erken teşhis sonrasında hızlı bir şekilde tedaviye başlanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde görme kaybı gibi ciddi komplikasyonlar meydana gelebilir. Hastalara ilk aşamada doktor tarafından belirlenen bazı ilaçlar reçete edilmektedir. Bunun yanı sıra hastanın yaşam tarzında yapacağı değişiklikler de tedavi sürecine katkıda bulunabilir.

Dengeli bir beslenme düzeni, antiinflamatuar özellikleri bulunan gıdaların (özellikle omega-3 içeren balık, zeytinyağı, taze sebze ve meyvelerin) tüketimine dikkat edilmelidir. Kortizon tedavisinin yan etkilerini azaltmak için doktor kontrolünde kalsiyum ve D vitamini takviyeleri alınabilir. Düzenli egzersiz ve uyku düzenine dikkat etmek gibi alışkanlıklar da hastanın genel sağlığını korumasına yardımcı olacaktır.